Khi trái tim hiểu vì sao nó tồn tại
Bạn thân mến. Mọi truyền thống tâm linh đều nói với chúng ta rằng tình yêu là trái tim của cuộc hành trình. Chúng ta tán đồng và tưởng rằng mình đã hiểu, nhưng liệu chúng ta có hiểu thật không? Trong thông điệp này, chúng ta sẽ dõi theo tiến trình khi tình yêu bừng nở và tỏa hương. Nhưng trước hết, bản chất của hương thơm là gì?
Trong chín thông điệp trước, chúng ta đã bắt đầu với “Trái tim
chia đôi”, sau đó làm sáng tỏ những chướng ngại ngăn trở sự toàn vẹn và nở hoa,
cũng như cách để vượt lên các chướng ngại ấy. Những chướng ngại này là sự trì
trệ làm xói mòn mục đích, hoài nghi làm lung lay nền móng, kiêu ngạo dựng bức tường
ngăn, đố kỵ khiến ta đứng núi này trông núi nọ, định kiến làm méo mó nhận thức,
và sợ hãi khóa cánh cửa từ bên trong. Trong “Dòng sông học cách gọi tên mình”,
khi cánh cửa mở ra, sợ hãi biến thành đức tin. Tiếp đó, trong “Cánh đồng trước
mùa gieo hạt”, đức tin đã chuẩn bị cho mảnh đất tâm hồn. Thông điệp thứ mười
này là bước chuyển tự nhiên tiếp theo. Tại đây, chúng ta cùng khám phá cách
trái tim đón nhận nhờ đức tin cho phép Ân phúc tuôn trào. Bất cứ thứ gì Ân phúc
chạm vào đều biến thành tình yêu. Và khi tình yêu nhận ra Cội nguồn sẽ biến thành
bhakti (lòng sùng kính).
‘Tình yêu’ là một trong những từ được sử dụng nhiều nhất
nhưng cũng gây hiểu lầm nhiều nhất. Nó diễn tả cảm xúc của người mẹ khi ôm đứa
con mới chào đời, sự rung động đầu đời của một chàng trai hay cô gái, lòng yêu
nước, lòng yêu kính Đấng Thiêng liêng của người mộ đạo, và thậm chí là sự thích
thú khi thưởng thức một ly cà phê ngon. Chúng ta trải rộng từ này đến mức nó
bao trùm gần như tất cả.
Vậy thì, trong tâm linh, tình yêu có nghĩa là gì? Một phép
thử đơn giản của tình yêu trong tâm linh là cách chúng ta nhìn nhận những người
không cùng niềm tin, không cùng con đường, hay thậm chí không cùng quan niệm về
Thượng đế. Nếu chúng ta bài xích chỉ vì họ thuộc tông phái khác, thì tình yêu vẫn
chưa bừng nở trong chúng ta. Một khi thực sự yêu kính Thượng đế, chúng ta không
thể hắt hủi bất kỳ tạo vật nào của Ngài. Bao dung với người khác mới chỉ là bước
đầu. Chấp nhận họ là cấp độ sâu hơn. Nhưng nhận ra cùng một bản chất thiêng
liêng trong mỗi người mới là động thái đích thực của tình yêu.
Tình yêu linh thánh bừng nở khi trái tim trải qua một sự
chuyển hóa sâu sắc. Sự chuyển hóa ấy mở ra qua một diễn tiến tuyệt đẹp:
Từ khao khát đến
tin tưởng, từ tin tưởng đến đón nhận, từ đón nhận đến Ân phúc, từ Ân phúc đến
Tình yêu, từ Tình yêu đến Lòng sùng kính
Mỗi bước chuẩn bị cho bước tiếp theo. Mỗi trạng thái ẩn tàng
trong trạng thái trước đó, tựa như đóa hoa ẩn trong hạt giống, và hương thơm ẩn
trong đóa hoa.
Khao khát, chuyển động đầu
tiên
Trước khi đến với thiền và có ý thức tìm kiếm Thượng đế, trong
ta thường xuất hiện cảm giác bồn chồn. Một cảm giác trống vắng. Chúng ta có thể
có cuộc sống sung túc, địa vị cao, gia đình yên ấm, sự công nhận, kiến thức, tất
cả những thứ mang lại sự thỏa mãn, thế nhưng bên trong ta vẫn có một nỗi đau
đáu khôn nguôi.
Có người cố gắng khỏa lấp sự trống rỗng ấy bằng cách làm cho
mình trở nên bận rộn hơn, kiếm tiền nhiều hơn, đi du lịch hoặc tìm đến những thú
vui. Chúng ta tìm kiếm các mối quan hệ, thành công và những trải nghiệm, bao gồm
cả trải nghiệm tâm linh. Thế nhưng nỗi đau đáu ấy vẫn không buông tha ta. Vậy
thì, sẽ ra sao nếu cảm giác trống vắng ấy không phải là một vấn đề? Sẽ ra sao nếu
đó là một lời mời?
Hạt giống dưới lòng đất vẫn hướng về ánh mặt trời mà nó chưa
từng nhìn thấy. Một trí tuệ vô hình mách bảo nó hướng lên trên, hướng dẫn nó phát
triển và trưởng thành. Khao khát chính là chuyển động ấy bên trong mỗi chúng
ta. Chúng ta không biết đích đến, nhưng có điều gì đó thôi thúc ta. Chúng ta cảm
thấy cuộc sống ẩn chứa một chiều sâu mà mình chưa từng chạm tới. Một chân lý mà
ta chưa hòa nhập, một ngôi nhà mà ta chưa trở về. Hành trình tâm linh của chúng
ta bắt đầu bằng chính khao khát ấy. Và khi khao khát tìm thấy hướng đi, nó sẽ biến
thành shraddha (đức tin).
Đức tin, nơi trái tim nương
náu
Chúng ta từng luận về shraddha trong “Cánh đồng trước mùa
gieo hạt”. Shraddha thường được dịch là ‘đức tin’, nhưng dịch như thế vẫn
chưa thoát nghĩa. Shraddha không đơn thuần là tin vào những điều bất khả.
Cũng không phải là sự chấp nhận thụ động, sự vâng lời mù quáng hay sự đình trệ trí
năng. Đó là chuyển động của toàn bộ bản thể. Nó mang hàm nghĩa nương náu hay
an định trái tim.
Tự hỏi “Ta nương náu trái tim mình nơi đâu?” có ý nghĩa hơn “Ta
tin vào điều gì?” Chúng ta có thể tin vào Thượng đế nhưng lại đặt trái tim nơi địa
vị. Có thể nói rất hay về tâm linh nhưng lại đặt trái tim nơi sự công nhận. Có
thể ca ngợi sự giản dị nhưng lại đặt trái tim nơi vật chất. Có thể nói về tình
yêu nhưng lại đặt sự chú ý nơi sự oán giận.
Bhagavad Gita đã khắc họa chân lý này:
Con người được tạo thành bởi đức
tin; đức tin của họ như thế nào, họ sẽ trở thành người như vậy.
Nói cách khác, đức tin định hình chúng ta. Điều gì
nuôi dưỡng trái tim ta, sẽ dần nhào nặn nên con người ta. Chúng ta trở thành điều
mà chúng ta tôn vinh bằng sự chú tâm, tin tưởng, khát vọng và tình yêu.
Ban đầu, đức tin có thể là sự yêu thích, tôn kính, khát
khao, hoặc đơn giản là sẵn sàng thiền vào mỗi sáng để quay vào bên trong. Khi
được nuôi dưỡng, đức tin ấy sẽ ngày một sâu sắc hơn. Từ một sự định hướng ban đầu
trở thành lực hấp dẫn. Lực hấp dẫn trở thành sự thân mật. Và sự thân mật mở ra
tình yêu.
Đức tin là trái tim học được cách quay về chốn bình
yên. Tình yêu là suối nguồn tuôn chảy khi nó tìm thấy nẻo về. Thậm chí có thể
nói rằng đức tin là tình yêu trước khi nó nhận ra mình chính là tình yêu. Khao
khát hỏi, “Đấng mà tôi hằng tìm kiếm ở đâu?” Đức tin đáp lại bằng cách đặt
trọn trái tim về hướng đó. Và khi trái tim được nương náu ở đó hết lần này đến
lần khác, nó mở ra. Khi đó, đức tin trở thành sự đón nhận.
Đón nhận, dũng cảm để mở lòng
Trái tim đóng kín, như bàn tay nắm chặt, không thể đón nhận
bất cứ điều gì. Chúng ta có thể cầu xin để có được Ân phúc, cầu nguyện để được chuyển
hóa, tìm kiếm những cảnh giới cao và thiền vào mỗi sáng, thế nhưng bên trong ta
vẫn dính mắc vào những ưa thích. Hãy thử làm một bài tập nhỏ và tự hỏi, “Liệu có
phải mình muốn chuyển hóa nhưng lại không muốn sự xáo trộn; phó thác nhưng vẫn muốn
giữ quyền kiểm soát; muốn Cái Vô hạn nhưng lại không chịu sắp xếp lại đồ đạc?
Nói cách khác, liệu mình có đang muốn Đấng Thiêng liêng phải chiều theo ý mình?”
Dần dần, đức tin sẽ làm thay đổi điều này. Khi niềm tin
trở nên sâu đậm, sự thủ thế dần suy yếu. Chúng ta bớt kiểm soát tình hình. Đây
chính là sự đón nhận, sự sẵn sàng bên trong, sẵn sàng đón nhận những điều
đến với mình. Chúng ta trở nên sẵn sàng đón nhận dòng chảy thiêng liêng. Chúng
ta chuẩn bị mảnh đất tâm hồn để đón nhận Ân phúc. Đây chính là mục đích của tu
tập.
Chuẩn bị đón ‘kẻ xâm lăng’
Babuji từng dùng một hình ảnh rất độc đáo để nói về những điều
được trao tặng. Ngài nói về việc chuẩn bị tâm thế sẵn sàng để đón ‘kẻ xăm lăng’.
Thông thường, kẻ xâm lăng là kẻ không mời mà đến, nhưng ở đây ý nghĩa lại hoàn
toàn khác. Tình yêu sẽ tràn vào và chiếm trọn trái tim khi các điều kiện chín
muồi. Và Ân phúc là động lực của sự tiếp quản này một khi mảnh đất tâm hồn đã sẵn
sàng tiếp nhận. Để chuẩn bị cho sự đón nhận này, những gốc rễ ăn sâu cần phải
được nhổ bỏ để mầm sống mới mọc lên. Những gốc rễ ấy là sự kỳ vọng, định kiến,
sợ hãi, thích và không thích, các dấu ấn tích tụ, sự cố chấp và đòi hỏi đời sống
tâm linh phải diễn ra theo ý mình.
Ân phúc luôn chờ đợi sẵn ở đó. Điều chúng ta cần làm là khiến
mình trở nên sẵn sàng. Đức tin chuẩn bị mảnh đất bên trong để Ân phúc không gặp
phải bất kỳ trở ngại nào. Khi ấy, chúng ta trao trọn bản thân mình cho tình
yêu. Ban đầu, chúng ta nói, “Tôi tin.” Sau đó là, “Tôi phó thác.” Về sau, ngay
cả sự phó thác cũng không còn cần thiết, bởi vì khoảng cách giữa người giao phó
và Đấng được giao phó đã hoàn toàn biến mất. Tình yêu tràn vào như một kẻ xâm lăng,
chỉ để tiết lộ rằng chính nó mới là chủ nhân thực sự của trái tim.
Tình yêu và sự trao đổi
Tình yêu thế tục thường đầy toan tính. Chúng ta cho đi nhưng
mong nhận lại, ngay cả khi sự mong đợi ấy là vô thức. Trao yêu thương mong nhận
lại tình yêu. Trao quan tâm mong nhận lại sự chú ý. Trao hy sinh mong được công
nhận. Trao sự chăm sóc mong nhận lại lòng biết ơn.
Khi sự trao đổi ấy diễn ra như mong đợi, chúng ta cảm thấy
mình được yêu thương. Khi không như ý, chúng ta thất vọng. Đó là tình yêu bị uế
nhiễm bởi mong cầu. Ở đâu có sự đòi hỏi, ở đó có nỗi sợ hãi rình rập. Có thể là
sợ mất những thứ mình đang có, sợ không nhận được thứ mình muốn, hoặc sợ bị
lãng quên, bị thay thế, bị từ chối hay bị bỏ lại một mình.
Sợ hãi khiến trái tim khép lại, trong khi tình yêu khiến trái
tim ta rộng mở. Sợ hãi hỏi, “Rồi mình sẽ ra sao?”, còn tình yêu chẳng hỏi điều
gì. Sợ hãi xây tường vây, tình yêu xóa nhòa mọi khoảng cách. Và đức tin chính
là nhịp cầu nối đôi bờ. Sợ hãi bảo, “Hãy phòng thủ”, còn đức tin lại thì thầm, “Hãy
tin tưởng vào chính mình”. Sự chuyển hóa từ thủ thế sang phó thác là một trong
những bước nhảy vĩ đại nhất của đời sống tâm linh. Nó dọn đường để trái tim trở
nên sẵn sàng đón nhận Ân phúc.
Tình yêu chân chính là một trạng thái tinh tế, kết quả của
quá trình tu dưỡng tâm hồn sâu sắc, diễn ra từ từ, âm thầm và lặng lẽ. Ngược lại,
tình yêu càng lộ liễu thì càng nông cạn. Ngay giây phút mong chờ sự đáp lại, nó
mang theo hương vị của cái tôi. Đóa hồng không dừng người qua đường lại để hỏi,
“Anh có ngửi thấy mùi hương của tôi không?” Nó tỏa hương bởi vì cho đi là bản
chất của nó.
Hàng rào biến mất
Những gốc rễ bám sâu nhất trên mảnh đất tâm hồn chính là của
cái tôi, ‘cái tôi’ tách biệt đã chiếm cánh đồng bao la, bất tận của sự tồn tại,
vây lại một mảnh nhỏ, rồi dành cả đời để canh giữ mảnh đất ấy. Tất cả những gì bên
trong mảnh đất nhỏ bé ấy đều là ‘của tôi’, còn những gì ngoài kia trở thành điều
đáng mơ ước, mối nguy hiểm, có lợi hoặc thờ ơ. Cái tôi thống trị khi ý thức bị thu
hẹp lại trong khoảnh đất ấy. Tình yêu bừng nở khi hàng rào biến mất. Và để điều
đó xảy ra, tình yêu không dỡ bỏ hàng rào, nó chỉ đơn giản khiến hàng rào trở
nên không còn cần thiết.
Khi ý thức mở rộng vượt ra ngoài hàng rào, nó chuyển từ ‘tôi’
sang ‘chúng ta’. Trong tiến trình đó, nó nhận ra rằng bấy lâu nay nó đã đề phòng
chính điều mà mình hằng tìm kiếm. Hàng rào của cái tôi suy cho cùng là bức tường
ngăn được xây nên từ nỗi sợ hãi. Và điều gì có thể làm hàng rào biến mất? Đó là
hơi ấm. Tình yêu sưởi ấm trái tim cho đến khi cái tôi tan chảy, tựa như lớp
sương giá trên ô cửa sổ tan ra khi ánh nắng chiếu vào.
Ô cửa sổ và ánh sáng
Bốn thực hành Heartfulness giúp chúng ta nuôi dưỡng tâm thế
đón nhận.
Thiền mở cửa sổ đón Ánh sáng
Trong thiền, chúng ta nhẹ nhàng hướng sự chú vào Ánh sáng thiêng
liêng hiện diện trong trái tim. Chúng ta không áp đặt trải nghiệm hay tạo ra một
hình ảnh mà chỉ chuẩn bị sẵn sàng từ bên trong.
Thanh lọc lau sạch vết ố trên ô cửa kính
Theo thời gian, những dấu ấn, những khuynh hướng, những gánh
nặng cảm xúc và những phức cảm che mờ nhận thức của chúng ta. Thanh lọc giúp loại
bỏ chúng, để Ánh sáng có thể dễ dàng xuyên qua.
Cầu nguyện mở cánh cửa một cách khiêm nhường để đón nhận Ân
phúc
Lời cầu nguyện thừa nhận rằng Ánh sáng thiêng liêng không
thuộc về chúng ta. Nó xóa bỏ ảo tưởng rằng chúng ta có thể tự mình làm mọi việc
và đặt chúng ta trước Cội nguồn với sự khiêm nhường, cởi mở và sẵn sàng để được
dẫn dắt bởi trí tuệ cao hơn.
Thường niệm giữ cho cửa sổ luôn hướng về Nguồn Sáng suốt cả
ngày
Ngay cả khi chúng ta làm việc, trò chuyện, phụng sự, sáng tạo
hay chăm sóc người khác, trái tim vẫn hướng vào bên trong. Thường niệm giúp giữ
vững phương hướng mà đức tin đã thiết lập.
Thiền và thanh lọc ảnh hưởng đến trạng thái của trái tim. Cầu
nguyện thiết lập mối liên hệ giữa chúng ta với Cội nguồn. Thường niệm giữ vững
phương hướng của trái tim. Và Ân phúc ban tặng điều mà không một thực hành nào
có thể làm được.
Ân phúc không thể tạo ra bằng
nỗ lực
Chúng ta không tạo ra Ân phúc, cũng như người nông dân không
thể tạo ra cơn mưa. Chúng ta chỉ có thể chuẩn bị bản thân để đón nhận nó, như cách
người nông dân chuẩn bị thửa ruộng. Người nông dân sẽ nhặt sạch sỏi đá, xới tơi
đất, gieo hạt, kiên nhẫn và tỉnh táo chờ đợi. Khi cơn mưa rào đổ xuống, thửa ruộng
đã sẵn sàng. Việc thực hành chính là sự chuẩn bị từ phía chúng ta.
Hiểu đúng ngăn chúng ta khỏi hai sai lầm. Sai lầm thứ nhất
là tính kiêu ngạo - cho rằng trạng thái tâm linh là một thành tựu cá nhân. Sai
lầm thứ hai là sự thụ động - nghĩ rằng vì Ân phúc được trao tặng nên không cần
sự chuẩn bị. Cả hai quan niệm trên đều sai. Chúng ta chuẩn bị với lòng chân
thành, và Ân phúc sẽ hoàn tất phần việc mà chỉ riêng nỗ lực cá nhân không bao
giờ có thể đạt được.
Dòng truyền và chiếc cốc đầy
Một chiếc ly rỗng thì không có nước để rót ra. Trong các mối
quan hệ con người cũng vậy, chúng ta không thể cho đi thứ mà mình không có. Thế
nhưng, chúng ta dành cuộc đời thiếu thốn để yêu thương - cố gắng cho người khác
thứ mà chính mình đang tuyệt vọng kiếm tìm. Đây là lý do tại sao tình yêu con
người thường cạn cợt. Cho đi gượng ép, bởi vì ẩn dưới sự cho đi ấy là hy vọng
được nhận lại. Những người yêu nhau trở thành những kẻ ăn xin - xin chút bố thí
tình yêu từ nhau!
Tình yêu linh thánh bắt đầu với sự đón nhận. Trong
Heartfulness, chúng ta thiền và nhận Pranahuti - dòng truyền nguyên khí.
Hết buổi thiền này đến buổi thiền khác, một sự thay đổi gần như không thể nhận
biết được diễn ra. Chiếc cốc được rót đầy. Và khi nó tràn đầy, tình yêu bắt đầu
trào ra tự nhiên và không cần nỗ lực. Sự trọn vẹn tự bộc lộ. Đây chính
là sức mạnh chuyển hóa của tình yêu. Nó tô điểm cho vạn vật và truyền sức sống
cho ngay cả những trái tim cằn cỗi nhất. Sức mạnh lay động của nó không phải do
chúng ta tạo ra; đúng hơn, chúng ta trở thành kênh dẫn cho tình yêu mà mình nhận
được.
Hãy cùng nhìn lại toàn bộ tiến trình:
Khao khát đánh thức sự tìm kiếm
Đức tin tìm thấy hướng đi cho sự tìm kiếm ấy
Đức tin thấm sâu thành sự đón nhận
Sự đón nhận mời gọi Ân phúc
Ân phúc lấp đầy trái tim
Trái tim đong đầy tuôn trào thành Tình yêu
Tình yêu nhận ra Cội nguồn và hóa thành lòng sùng kính
Lòng sùng kính, khi tình yêu
tìm thấy Cội nguồn
Một khi tình yêu được đánh thức, nó sẽ tỏa hương trong các mối
quan hệ, trong công việc, lời nói, phụng sự và cách chúng ta nhìn nhận thế giới.
Nó xóa tan định kiến và làm vỡ vụn những bức tường ngăn cách. Sau đó, một bước chuyển
thậm chí còn sâu sắc hơn diễn ra. Tình yêu nhớ lại nơi mình đã sinh ra. Nó hướng
về Cội nguồn tự nhiên như dòng sông xuôi về biển cả. Sự hướng về này chính là lòng
sùng kính. Lòng sùng kính là tình yêu nhận ra nguồn gốc của nó và hướng trọn
về Cội nguồn.
Đức tin là trái tim hướng về Đấng Yêu dấu. Tình yêu là trái
tim ngập tràn Đấng Yêu dấu. Lòng sùng kính là trái tim chỉ có một ước mong duy
nhất là được tan hòa vào Đấng Yêu dấu.
Khao khát, đức tin, sự đón nhận, Ân phúc, tình yêu và lòng
sùng kính không tách rời nhau. Chúng là một tiến trình liên tục của sự sống, giống
như cái cây phát triển từ hạt mầm, bén rễ, mọc thân, đơm hoa, tỏa hương, và
hương thơm lại quay trở về với Cội nguồn.
Luật đền đáp
Thiên nhiên dạy chúng ta một phẩm chất khác của tình yêu.
Cây xoài chỉ cần đất, ánh nắng, nước và một chút mùn. Từ những thứ bình dị ấy,
nó dâng cho đời những trái ngọt, thơm ngon, bổ dưỡng, bóng mát và vô số tiềm
năng cho một đời sống mới. Cây dừa chắt chịu dưỡng chất từ đất, nước mưa, nắng
và không khí, để chuyển chúng thành dòng nước ngọt lành, giá trị hơn nhiều những
gì nó nhận được. Con bò chỉ cần cỏ, thức ăn chăn nuôi, nước uống, ánh nắng, và sự
chăm sóc. Đổi lại, nó cho đi dòng sữa giàu dinh dưỡng.
Thiên nhiên nhận những thứ bình dị và cho đi những gì tinh
túy nhất.
Còn chúng ta thì sao? Chúng ta được nhận những điều tuyệt vời
nhất: ánh mặt trời, không khí, nước, một cơ thể kỳ diệu, tình yêu của mọi người,
trí tuệ của cha ông, sự hy sinh của cha mẹ và thầy cô, sự hào phóng của Mẹ Trái
đất, và trên hết là cơ hội đón nhận Ân phúc.
Chúng ta có thể đáp lại điều gì? Ta không thể trả lại ánh
sáng cho mặt trời hay trả nước về cho những đám mây. Chúng ta cũng không cần phải
đền đáp Ân phúc bằng chính Cội nguồn. Đấng Thiêng liêng không thiếu thốn điều gì
để ta phải bù đắp. Chỉ có một món quà duy nhất xứng đáng để đền đáp, và đó là chuyển
hóa những gì chúng ta đã nhận được.
Nếu cây xoài có thể biến mùn thành vị ngọt, cây dừa biến nước
mưa thành nước dừa bổ dưỡng, và con bò biến cỏ thành sữa, thì chúng ta cũng mang
năng lực chuyển hóa thiêng liêng này.
Khi nhận về tổn thương, liệu ta có thể trao đi sự tha thứ?
Khi nhận về giận dữ, liệu ta có thể trao đi sự thấu hiểu?
Khi nhận về hận thù, liệu ta có thể trao đi lòng trắc ẩn?
Khi nhận về kiến thức, liệu ta có thể trao đi trí tuệ?
Khi nhận về sự đủ đầy, liệu ta có thể trao đi sự hào phóng?
Khi nhận về Ân phúc, liệu ta có thể trao tặng tình yêu?
Đây chính là phẩm giá của kiếp nhân sinh. Sự cao cả của
chúng ta nằm ở chỗ sự sống sẽ trở nên như thế nào khi đi qua chúng ta.
Cây cối thể hiện giá trị qua hoa trái. Chúng ta cũng vậy. Đấng Thiêng liêng
đang đợi chúng ta cho phép Ngài nhào nặn chúng ta thành người như thế nào.
Khi tình yêu trở thành tự tính của chúng ta, sẽ chẳng còn sự
bận tâm về việc ai công nhận nó, ai đáp lại nó hay ai trân trọng nó. Tình yêu chân
chính không cần người làm chứng. Hương thơm của nó chính là bằng chứng.
Thông điệp kỷ niệm
71 năm ngày sinh của Pujya Daaji
Kanha Shanti Vanam, 28 tháng 9 năm 2026
