Khi sự cởi mở thay thế định kiến
Bạn thân mến,
Hầu hết chúng ta đều sống trong ngôi nhà ấy. Những ô cửa
kính màu không hẳn do chúng ta tạo ra. Chúng có ở đó từ gia đình, văn hóa, cộng
đồng và trải nghiệm sống của chính chúng ta. Và mối nguy hại không nằm ở bản
thân màu sắc, mà ở việc chúng ta quên mất rằng các ô cửa ấy được nhuộm màu.
Chúng ta nhìn sự vật bằng định kiến nhưng lại tin rằng mình nhìn thấy rõ thật.
Đây chính là điều mà Babuji đã nhận định với sự chính xác kinh ngạc khi Ngài coi
định kiến là loại thuốc độc nguy hiểm nhất đối với đời sống tâm linh.
Khi thuốc độc được bọc bằng vỏ nang trí tuệ
“Chất độc” là một từ hay. Nó ám chỉ thứ gì đó đi vào cơ thể
sống và tàn phá cơ thể ấy từ bên trong. Một người bị trúng độc không biết mình phải
độc cho đến khi có dấu hiệu tổn thương. Và đây chính là điều khiến cho định kiến
nguy hiểm hơn bất kỳ trở ngại nào chúng ta đã khám phá cho đến lúc này.
Trong Khơi dậy Mục đích sống, sự lười biếng là hữu hình.
Trong Xây dựng Nền tảng Vững chắc, sự hoài nghi là có thể cảm nhận
được. Trong Vươn tới Trời cao, sự kiêu ngạo có thể bị phát hiện nếu
chúng ta sẵn sàng nhìn nhận bản thân một cách trung thực. Còn định kiến thì
sao? Định kiến khoác lên mình tấm áo của sự sáng suốt. Nó thể hiện mình trung
thành với sự thật, là trí tuệ có được thông qua trải nghiệm, và khả năng phán
đoán chính xác nhờ sự trưởng thành. Một tâm trí định kiến không cảm thấy mình
đang bị bệnh; mà thấy mình chín chắn.
Nhà giáo dục vĩ đại người Mỹ John Dewey đã gọi sự bảo thủ này
là “sự già hóa sớm về trí tuệ”. Đầu óc không còn linh hoạt. Không còn khả năng
tiếp nhận, phân tích hay phản hồi trước những điều mới mẻ. Mỗi người mới gặp, mỗi
ý tưởng lạ và mỗi trải nghiệm không khớp với cái khuôn ước định đều phải đi qua
bộ lọc của những kết luận cũ mèm. Chúng ta không đối diện với thực tại mà chỉ sống
với những quan điểm về thực tại, và nhầm lẫn hai thứ đó là một.
Gia cố sợi xích
Cái nhìn của Babuji còn sâu sắc hơn cả tâm lý học khi Ngài chỉ
ra một hệ quả mang tính siêu hình. Ngài nói rằng, định kiến tăng cường một mắt
xích nữa vào sợi xích của cái tôi. Hãy xem điều này có nghĩa là gì. Về bản chất,
mọi hành vi định kiến là sự tuyên bố: Quan điểm của tôi đúng. Nhóm của tôi mới
giỏi. Cách của tôi là chuẩn xác nhất. Ngay cả khi nghe có vẻ như là phán
xét người khác, nhưng thực chất là củng cố chính mình. Và mỗi sự củng cố ấy lại
làm dày thêm lớp vỏ của cái tôi – là thứ ngăn giọt nước cá nhân hòa vào đại
dương mà nó khao khát được nhập vào.
Đây là lý do Babuji đi đến một lập luận kinh ngạc: việc nhận ra cái Vô hạn trở thành điều không tưởng. Nó không phải là khó thực hiện hay khó xảy ra; mà là không thể. Bạn không thể cùng lúc vừa vươn tới cái Vô hạn vừa xây tường ngăn. Bạn không thể hòa vào cái Toàn thể trong khi vẫn muốn tách biệt. Một ý thức tự dựng nên ranh giới xung quanh nó và cho rằng mọi thứ ngoài kia đều thấp kém, sai trái hoặc lạc loài, thì về mặt kết cấu đã tự tước bỏ tư cách trải nghiệm sự bao la. Đó là một điều hiển nhiên.
Khi cầu nối trở thành tường ngăn
Đây là nan đề chung của mọi truyền thống tâm linh. Nó có ở bất cứ đâu mà người ta lầm tưởng ngón tay chỉ trăng là mặt trăng. Nó có ở trong người Ấn giáo khi họ không chịu ngồi thiền cạnh người Hồi giáo. Nó có ở trong nhà khoa học khi họ cho rằng mọi trải nghiệm tâm linh chỉ là huyễn hoặc. Và nếu chúng ta thực sự thành thật với bản thân, nó cũng có thể đang ẩn náu đâu đó trong ta, nơi những góc khuất mà ta chưa từng khám phá, trong những quan niệm quen thuộc đến mức ta quên mất rằng chúng cũng chỉ là giả định.
Điều gì khiến tấm kính biến mất
Cũng như chiếc ly rỗng mới có thể tiếp nhận, một trái tim rỗng
rang mới có chỗ cho tình yêu. Tình yêu ấy không phải là thứ chúng ta tạo ra, mà
nó đến khi hội tủ đủ các điều kiện. Định kiến là một trong những cái rễ ăn sâu
cần phải nhổ bật để tạo không gian cho tình yêu bước vào. Và thật tuyệt vời là,
điều ngược lại cũng đúng: chính tình yêu là sức mạnh làm tan biến định kiến từ
bên trong. Sợ hãi khiến ta co lại, trong khi tình yêu khiến lòng ta rộng mở. Và
định kiến – là sự thu hẹp của ý thức quanh một quan điểm cố hữu – không thể tồn
tại trong sự cởi mở của tình yêu.
Đây là lúc thiền đóng vai trò qua trọng. Bạn không thể dùng lý
lẽ để ép mình yêu thương, cũng không thể dùng sự hổ thẹn để ép lòng mình rộng mở.
Trong sự tĩnh lặng của thiền sâu, khi suy nghĩ lắng xuống và tâm trí xôn xao trở
nên yên lặng, một điều kỳ diệu xảy ra. Những ranh giới mà chúng ta từng dựng nên
bắt đầu lộ rõ bản chất: chúng chỉ là những công trình của chính ta. Chúng ta nhận
ra rằng chúng không phải là thực tại hay sự thật, mà chỉ là những thói quen của
tâm trí, những khuôn mẫu phản ứng và những kết luận vay mượn mà ta chưa từng một
lần đặt câu hỏi.
Nhờ Pranahuti (dòng truyền), trái tim trở nên mềm mại nhờ được tiếp xúc trực tiếp với thứ gì đó bao la hơn tâm trí. Trong sự bao la ấy, định kiến đơn giản là tan biến; không phải vì chúng ta xua đuổi chúng, mà là vì chúng ta đã vượt ra khỏi lãnh địa của chúng. Một dòng sông khi đã nhập vào biển cả sẽ không còn bận lòng về những thung lũng mà nó đã chảy qua, vì giờ đây nó trở nên quá rộng lớn so với những tình cảm nhỏ hẹp.
Định kiến không chỉ làm tổn thương chính người mang nó mà
còn ảnh hưởng đến xung quanh. Người khác cảm nhận được, trẻ thơ hấp thụ và cộng
đồng bị rạn nứt bởi những ranh giới vô hình ấy. Khi Babuji viết rằng Ấn Độ đạt
được tự do chính trị nhưng chưa có tự do của linh hồn, Ngài đã đưa ra một nhận
định vượt thời gian: tự do bên ngoài mà không có sự giải thoát bên trong là điều
không trọn vẹn.
Mỗi chúng ta đều có trách nhiệm soi chiếu bầu không khí bên
trong mình. Nhưng đừng phán xét mình với sự mặc cảm, bởi mặc cảm tội lỗi là một
hình thức thu rút khác của ý thức. Thay vào đó, hãy tự vấn bằng sự tò mò chân
thành: “Từ khi nào mình đã ngừng lắng nghe trái tim?”; “Từ khi nào mình đã kết
luận rằng một người, một con đường hay một ý tưởng không có giá trị gì, dù chưa
tìm hiểu kỹ?”; “Từ khi nào mình đã nhầm lẫn cảm giác an toàn do sự ổn định mang
lại với sự hiện diện của chân lý?”.
Người đàn ông trong ngôi nhà trên không cần phải đập vỡ các
ô cửa kính. Ông ấy chỉ cần một vết nứt, một khe hở để ánh sáng tràn vào. Vết nứt
ấy chính là khởi đầu của tự do tâm linh: không phải là việc tích lũy thêm kiến
thức, mà là sự sẵn sàng buông bỏ kiến thức, để sự bao la của thực tại không ngừng
làm ta kinh ngạc và tái tạo chúng ta.
Những bức tường vô hình luôn là những chướng ngại khó dỡ bỏ
nhất, nhưng có một sự thật thầm lặng khiến cho công việc này trở nên đáng giá:
chúng ta không dỡ bỏ những bức tường ấy bằng sức mạnh. Chúng ta làm chúng vụ vỡ
bằng cách trở nên cao lớn đến mức những bức tường ấy không còn đủ sức dung chứa
ta. Và khi những bức tường biến mất, một động lực mới bắt đầu khuấy động trong
không gian thanh tịnh, nơi sự hiện diện vẫn luôn đợi chờ. Chúng ta sẽ khám phá
điều này trong thông điệp tiếp theo: khoảnh khắc khi tình yêu vượt thoát mọi chướng
ngại, nó sẽ hướng trọn vẹn về Đấng Thiêng liêng và trở thành lòng sùng kính.
Yêu thương và nguyện cầu,
Kamlesh
Thông điệp Batch 5 lễ kỷ niệm 50 năm ashram Shahjahanpur đi
vào hoạt động, 28/2 – 2/3/2026
Nguồn: https://www.daaji.org/daaji-messages/Beyond-The-Walls-You-Cannot-See
